Common Affairs Levitanta Puritanulo
Magyar Esperanto British
Ide küldd a megjegyzéseid és a spam-eket / Sendu viajn komentojn kaj spamaĵojn al / Send your comments and spams to: PuritanePost


Magyar Megjegyzéseim a közügyekhez:

Támadnak az órák    (Budapest, 2006-03-10, SaJo)

Hanyatt fekszem a sötétben. Hangosan ketyegnek az órák, indul a támadás. A felderítők szeme vörösen ragyog. Jönnek majd csapatostul.
Számba veszem az ellenséget, még van idő.
Hány óránk is van?

A vezér a falióra az ajtó felett, aki most a sötét mögé bújik. Mart kőrisfa lapon fekete barokkos mutatók. Mély karcolás a lakkon, amit akkor ejtettem rajta, amikor elejtette egyik karját, és kegyelemből visszaszereltem.

A feketearcú asztali óra a TV tetején áll megdöntve egy Hungarocell talpon. Vörös szemeit csak így lehet látni az ágyból. Ferde az előlap. Őt már elnémítottam, csak mutatja az időt. Ha ébreszteni kezd, kibírhatatlanul, órákig csipog.

Mellé állítva beosztottja, egy fehér utazó óra. Kijelzője este nem látható, viszont kíméletes velem. Hangja kedves, ha figyelmen kívül hagyom, elszégyelli magát és elhallgat.

A műanyagszíjas digitális karórám egy kínai tálkában hever csendesen az aprópénzzel együtt. Most 40 másodpercet siet. Talán most szégyenkezik.

Feleségem kis mutatós órája néz felé a polcról. A finom bőrszíjak kelletik magukat, a mutatók meg-megrebbennek. De túl nagy a sötét, nem hatol át rajta a tekintet.

Közöttük a videó a gardedám. Zöld kijelzőjén halványan az idő, a másodpercek diszkréten elhallgatva.

Az előszobában lóg a fogoly. Elütné a negyedeket, ha hagynám. Egészkor más-más zenét játszana 6:00-tól 22:00-ig, de kapcsolót építettem bele. Csak akkor szólhat, ha megengedem. Még az órás is szégyellte ezt a giccset, mikor megvettem. Egy olcsóbbat ajánlott helyette, ami nem zenélt.

Két áldozat dobozokban hever:

Anyósom aranyozott órája, valamikor nyakláncon lógott, mint egy ékszer. Még felhúzható, de nem jár.

Feleségem orosz karórája, amit törzsgárdaként kapott. Sokköves, króm és acél, akkora mint egy szilva. Hátlapján vésett szöveg és a gyár címere. A kar mozgatása még feltámasztja szerkezetét, de össze-vissza jár.

A sarokban a számítógép, benne hangtalan ketyeg a valós idejű óra. Ő a rejtett tartalék.

A szövetségesek szétszóródtak a lakásban.

A kisszobában keresztanyám órája, ami rámmaradt. Ez dolgozik a legtöbbet, ketyeg fújtat, szuszog. Zabálja az elemeket.

Mellette kihúzva egy rádiós asztali óra. Halott. Senki sem kapcsolja be, mert zajától nem hallani a rádiót.

A sarokban tartalék számítógép, benne folyik a kvarc szemek között a valós idő.

A konyhai Hi-Fi LCD-jén napokkal késik az idő. Lisztes ujjnyomok takarják a számokat.

Lányom szobájában a polcon áll a régi fehér műanyag óra. Eleme sokáig kitart, pontos is, de ha ébresztésre állítjuk, félórát is téved, plusz-mínusz.

A fali polcon egy Nesquick reklámóra. Vele olcsóbban vettük a kakaót. Olyan, mint egy színes púderesdoboz.

Az asztalon egy mutatós karóra. Trendi szálapján nincsenek számok, csak egy földgömb.

Az ágy alatt ül az egyik nagyágyú. Rádióra szinkronizált digitális óra. Nagy számok, eltérő ébresztés hétvégén, elképesztő pontosság. Mégis a végletekig szerény. Az ébresztést egy pittyenéssel kezdi, majd lassan ráerősít, ha nem kap figyelemet.

Másik lányomnál az ágy melletti kisszekrény túlnépesedett terület.

Itt áll a rádiós óra ikertestvére. Hasonlóan dolgos és szerény. Ha tudni akarom, hogyan forog a világ a tengelyén, akkor egymás mellé teszem a két órát, és nézem, ahogy egyszerre ugranak a másodpercek.

Barátja, egy kiscica, fekete frakkjában melette ácsorog. Arcán kacsintás és széles mosoly. A hasán a mutatók állnak, így naponta kétszer pontosak. Kivettem az elemet, mert rémisztően nyávog, ha ébreszt.

A cicához hozzáér egy Baked Roll reklám óra. Letisztult, klasszikus kocka modell. 6 csomag fokhagymás kenyérszelettel együtt került hozzánk. Évek óta hajtja egy Duracell elem. Nem tudni, hogy késik-e, vagy siet. Senki sem nézi.

Bőrszíjas karóra a negyedik barát. Szándékosan tíz percet siet. Állítólag egy egyetemi hallgatónak ez a csodafegyvere.

Az ajtó felett elegáns türkiz színű falióra rója a köröket. Látni nem lehet, de ketyeg és ketyeg.

A fűtéscsövön lóg egy sárga stopper. Titkon méri az időt. Lányom első önálló szerzeménye.

Elég. Figyelmem visszatér vörösen ragyogó számokhoz. Felkelek, és az ébresztőórához megyek. Várok, amíg csipogni kezd. Kegyetlenül elnyomom. Mégis én tudtam jobban, hogy mikor akarok felkelni.
"Már úszik Noé bárkája az Internet tengerén"    (Budapest, 2006-03-10, SaJo)

Viharos szelek korbácsolják az Internet tengerét. A hullámok elmosnak mindent, elsüllyednek kulturális kincseink. Nyomtalanul tűnnek el a barlangrajzok, az okker kéznyomok, pattintott kőpengék, medvecsont sípok, cseréptöredékek, falfestmények, finom ötvösmunkák, nagy gonddal restaurált festmények, kézzel másolt bibliák, kutyabőrbe kötött Corvinák.
Eltűnik a merített papír, a könyv, a lapszélekre írt jegyzetek, nagy emberek gondolatai, csak azért, mert nem találhatók meg a világhálón.

A múltba süllyed az Internet előtti világ. Már úszik Noé bárkája, fel kell cipelnünk mindent.

Ki lesz Noé? Kik lesznek Noék. Az állami könyvtárak? A régi könyveket digitalizáló Gutemberg aktivisták. Azok akik a szerzői jogot semmibe véve "mentenek"?

Esperanto Miaj komentoj al komunaj aferoj:
Atako de la horloĝoj    (Budapeŝto, 2006-03-10, SaJo)

Mi kuŝas surdorse en mallumo. La horloĝoj tiktakas laŭte, la atako ekas. La okuloj de la skoltoj brilas ruĝe. Ili venos trupope.
Mi pritaksas la malamikojn, ankoraŭ havas tempon.
Kiom da horloĝoj ni havas.

La militestro estas la murhorloĝo super la pordo, kiu kaŝas sin en la mallumo. Ĝi havas frezitan, fraksenan ciferplaton kun barokaj montriloj nigraj. Profunda grataĵo troviĝas sur la lako, mi vundigis ĝin, kiam ĝi faligis montrilon, kaj mi, reparis ĝin por kompato.

Nigra Vizaĝo, la tabla horloĝo staras sur la televidilo supre, fiksite delikve sur Hungarocell-a, blanka postamento. Nur tiel mi povas vidi el la lito ĝiajn ruĝajn okulojn. La bazo kompensas la klinitan frontplaton. Mi jam mutigis ĝin, ĝi nur montras la tempon. Se ĝi ekvekigus, poste, netolereble, pepetus horlonge.

Apuden starigite servas ĝia subulo, blanka horloĝo por vojaĝo. La vidigilo do nevideblas vespere, kompense ĝi estas takta kontraŭ mi. Ĝia vekiga sono estas afabla, se mi ignoras ĝin, ĝi ekhontiĝas, kaj eksilentas.

Mia diĝita brakhorloĝo kun plasta rimeno kuŝas silente, nenifare en Ĉina bovleto kune kun moneraro. Nun ĝi rapidas 40 sekundojn, eble hontante sin.

La eta brakhorloĝo de mia edzino kun montriloj alrigardas ĝin el la breto. La fajnaj ledo-rimenoj allogas, la montriloj vibretadas. Sed la mallumo estas tro nigra, la rigardo ne povas trabori ĝin.

Inter ili la videoaparato estas la gardantino. Sur ŝia verda vidigilo la ciferoj montriĝas pale, la sekundoj prisilentite.

En la antaŭĉambro pendas malliberulo. Ĝi batus la kvaronojn, se mi permesus. Je kompletaj horoj ĝi ludus variajn miziksignalojn de 6:00 ĝis 22:00, sed mi instalis etan ŝaltilon. Ĝi signalas nur se mi permesas. Ankaŭ la horloĝisto hontis sin por tiu pseŭdartaĵo kiam mi aĉetis ĝin. Li ofertis pli malmultekostan anstataŭ ĝi, sen muziko.

Du viktimoj kuŝas neuzante en skatoloj:

Orumita horloĝo de mia bopatrino, iam ĝi de-pendis kolĉenon, kiel juvelo. Oni ankoraŭ povas streĉi ĝin, sed ĝi ne funkcias.

Rusa brakhorloĝo de mia edzino, ŝi ricevis ĝin donace, kiam ŝi iĝis regula ano de la stabo de ŝia fabriko. Mult-ŝtona, kroma, ŝtala, ega kiel pruno. Ĉizita teksto ĉe la dorsa flanko kaj la insigno de la fabriko videblas. La brakmovado ankoraŭ revivigus ĝian mekanismon, sed ĝi iras nefidinde.

En la angulo la komputilo staras, en ĝi, sensone tiktakas la realtempa horloĝo. Ĝi estas la kaŝita rezervo.

La aliancanoj disiĝis an la loĝejo:

En la ĉambreto estas la horloĝo de mia baptopatrino, mia heredaĵo. Tiu laboras la plej diligente, tiktakas, spiregas, snufas. Ĝi manĝegas la bateriojn.

Apude kaŝiĝas tabla horloĝo kun radio, diskonektite, senkurente. Ĝi estas morta. Neniu enŝaltas ĝin, ĉar oni nur obtuze aŭdus la radion.

En la angulo staras rezerva komputilo, en tiu la reala tempo fluas senĉese tra la kvarceroj.

La tempo malfruas tagojn sur la vidigilo de la kuireja, altfidela radioaparato. Farunaj fingrostampoj kovras la ciferojn.

Maljuna, helblanka, plasta horloĝo staras sur breto en la ĉambro de mia filino. Tiu sparas la bateriojn, iras eĉ akurate, sed do devias duonhoron, kiam altempigite por veki, pluse-minuse.

Nesquick reklamhorloĝo atendas sur mura breto. Kun tiu ni aĉetis pli malaltpreze la kakao-pulvoron. Ĝi similas al kolora pudrujo.

Brakhorloĝo kun montriloj gapas sur la tablo. La ciferoj mankas sur la lastmoda ciferplato, montriĝas nur terglobo.

Sub la lito sidas ĉefaŭtoritato, diĝita, per radio sinkronigata horloĝo. Egaj ciferoj, diferentaj vekigaj setoj por la labortagoj kaj la semajnofino, surprizega akurato. Tamen ĝi estas troege modesta. Ĝi ekvekigas per unu pepeto, poste plifortigas grade, se ĝi ne akiras atenton.

Ĉe mia alia filino la supro de la et-komodo apud la lito estas superkreskita teritorio de horloĝoj.

Ĉi tie staras la ĝemelo de la radio sinkronigata horloĝo. Ĝi estas same laborema kaj modesta. Se mi foje-foje volas scii, kiel la mondo turnas sin ĉirkaŭ sia akso, tiam mi metas ambaŭ horloĝojn apud unu la alian, kaj mi observas, kiel la ciferoj alternas samsekunde.

Ĝia amiko estas eta katido en nigra frako apude, survizaĝe okulumo kaj larĝa rido. La montriloj staras sur ĝia ventro, tiel ili estas akurate du foje dum tago. Mi elprenis la bateriojn, ĉar ĝi miaŭas horore por vekigi.

Baked Roll reklam horloĝo tusas la katidon. Pura, klasika kub-modelo. Ĝi falis en la loĝejon kune kun 6 pakaĵoj de ajlaj pan-tranĉaĵoj bakitaj. Unu Duracell baterio funkciigas ĝin dum jaroj. Oni ne scias, ĉu ĝi fruas aŭ malfruas. Neniu atentas pri ĝi.

Led-rimena brakhorloĝo estas la kvara amiko. Ĝi intence rapidas dek minutojn. Laŭdire tio estas la mirakla armilo de universitata studento.

Apud la pordo, eleganta turkis-kolora murhorloĝo rondiradas. Oni ne vidas ĝin, sed ĝi tiktakas kaj tiktakas.

Flava stophorloĝo pendas de tubo de la centra hejtado. Ĝi mezuzas kaŝe la tempon, estas unua akiraĵo de mia memstara filino.

Sufiĉas. Mia atento reveturas al la ruĝe brilantaj ciferoj. Mi ellitiĝas kaj iras al la vekhorloĝo, atendas ĝis ĝi ekpepas. Mi subpremas ĝin kruele. Do mi sciis la plej bone, ke kiam mi volas vekiĝi.
"Arko de Noa flosas jam sur la maro de Interreto"
Ŝtormoventoj skurĝas la maron de Interreto. La ondoj forbalaas ĉion, niaj kulturaj trezoroj dronos. Senspure malaperos kavernaJ pentraĵoj, okraj manspuroj, nepoluritaj ŝtonklingoj, flutoj da ursa tibio, fajencaJ rompitaĵoj, murpentraĵoj, graciaj ĉizaĵoj, zorgeme restarigitaj pentraĵoj, mane kopiitaj biblioj, led-binditaj Corvina-oj.
Malaperos mane farita papero, libro, marĝenaj notoj, ideoj de famaj homoj, nur pro tio, ĉar ĝi ne troviĝas je Interreto.

La pre-interreta mondo droniĝas en pasinteco. Arko de Noa flosas jam. Ni devas enŝipigi ĉion.

Kiu estos Noa? Kiuj estos Noaj? La ŝtataj libraroj? La aktivistoj de Gutemberg projekto, kiuj ciferigas la malnovajn librojn? La malobeemuloj, kiuj ignoras la kopirajton dum "savante"?
(Budapest, 2006-03-03, SaJo)

British My Comments About Common Affairs:
Attack of Clocks    (Budapest, 2006-03-10, SaJo)

I am lying on my back in the dark. The clocks are loudly ticking, the jump-off of an attack. Scout's eyes are gleaming cherry. They will come in troops.
I review the enemy, I still have time.
How many clocks we have?

The captain is a clock on the wall, hanging over the door, hiding in the dark. The face from carved white ash carries two arms of baroque. Deep scratch on the lacquer coat, I made it when the clock lost an arm, and I repaired it as a mercy.

The black-faced table clock is standing high on the top of the TV set, supported by a white, plastic raker. I can see its red eyes from the bed. The front is aslope. I have forced it be dumb, it only shows the time. When it beeps, the beeps sound unbearably for hours.

Nearby stays his underling, a white traveller's clock. Its display can not be seen in the night, but it puts the beeps to me nicely. It sounds kindly, and when I ignore it, gets shameful, and shuts up.

My black digital with plastic watchstraps lies silently in a chinese bowl with the small change. It gains 40 seconds. May be it feels cheap.

On the self my wife's small watch of arms turns towards mine. The fine leadher straps preen theyselfs, the arms quiver. In vane, it's too dark, eye can not pierce through.

Between them the video recorder is the chaperone. Its pale green diplay shows the time, the seconds discreatly kept back.

On the anteroom wall hangs my captive, a tune clock. It wanted to strike the quaters but I do not allow it. It would play different tunes for every hour between 6:00 and 22:00, but I installed a hidden switch. Tunes only with my permission. Even the horologist that sold it to me was ashamed of such a kitsch. His proposal was a cheaper mute.

Two victims in cardboxes:
One is my mother-in-law's gilded watch, long-ago hanged from a necklace as a jewel. It still can be wound up but does not work.

The other one is my wife's russian wristwatch given to her as a present when she got a regular staff member. With many jewels, chrome and steel, as big as a plum. On the back side chiselled texts and the bearings of the factory. You can still wind it up by sweeping gestures, but it's unreliable.

Cornered stays the computer, the real time clock quietly ticks inside. It is the hidden reserve.

The allies are scattered in the flat.

In the small room hides my godmother's clock, a heirloom. It's a workoholic, it ticks and tacks and huffs and puffs. Eats up the batteries.

Neary a table clock with radio, unpowered. Dead. Nobody turns it on, because you can not hear the radio from the intense noised.

At the corner is the spare computer, the real time flows through the quartz crystall.

In the kithen the time is behind by days on the LCD display of a hi-fi. Floured finger prints cover the digits.

There is an old, white, plastic clock on a self in my daughter's room. It spares the batteries for a long time, it's dead true, but can fail half an hour plus/minus at an alarm.

On a wall shelf stands a Nesquick commetial clock. I have bought it cheap with a box of instant cocoa. It's like a coloured puff-box.

A wristwatch with gracile arms lies on the table. No numbers on the trendy clockface, but a blue globe.

Under the bed sits one of the big guns. A digital clock of radio synchron. Big digits, separated alarms for the weekend and the weekdays, absolute precision. However it's humble to the extremity. Starts alarm with a faint beep, then slowly gets louder when it is not noticed.

The bedside cupboard in the room of my other daughter is an overpopulated area.

Here stays the twin brother of the radio clock. As hard-working and humble. When I want to know how the world turns on its axis then I juxtapose the two aces, and watch how the seconds jump in synchron.

The ace's friend is a little kitten in black tail-coat nearby. Wide smile and wink on its face. Underbelly is the clockface with standing arms. On time two times a day. The batteries are taken out because of the a frightening miaow at alarm.

A Baked Roll commertial clock stands by the cat. A clear-out, classical cube model. I had to buy 6 packs of garlic toast to have it. It is driven for some years by two Duracell batteries. We do not know if it gains or louses, nobody wants to know.

The fourth friend is a wristwatch with leather straps. It intentionally gains ten minutes. Professedly it is the silver bullet of the university undergraduates.

Above the room door an elegant, turquoise coloured clock moves the arms in rounds. It can not be seen but it ticks laudly.

A yellow stop-watch hangs from the tube of the central heating. It measures secretly the time. First purchase of my daughter.

That's enough. I turn my attention back to the radiating red digits. I stand up, go to the alarm clock. And wait util it starts the alarm. I ruthlessly oppress it. After all I known better when I want to wake.
"Noah's ark already floating on Internet"
Stormy winds wipe the sea of Internet. The waves wash away everything, our cultural treasures dip. Without trace wanish cave paintings, ocher handprints, stone blades, bear-bone flutes, croks of pottery, murals, fine filigree, with-high-care-restored paintings, hand written bibles, leather bound Corvinas.
No dipped paper, no book, no marginal notes on pages, no ideas of great men will exist any more. And that is why they can not be found on internet.

The world before Internet sinks into the past. Noah's ark is already floating. We must load everything.

Who will be Noah? The state libraries? The activists of Gutemberg projects digitalizing old books? The impertinets ingoring the copyright law while "saving"?
(Budapest, 2006-03-03, SaJo)